Shloka 196
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
निवर्ततां च शब्दो5भूत् पूर्णस्येव महोदधे: । उनमेंसे कुछ लोग भागने लगे, कुछ लोग फिरसे धावा करने लगे और कुछ लोग युद्धसे निवृत्त होने लगे। उन सबका कोलाहल जलसे भरे हुए महासागरकी गम्भीर गर्जनाके समान हो रहा था
nivartatāṁ ca śabdo 'bhūt pūrṇasyeva mahodadheḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ ഓടിപ്പോയി, ചിലർ വീണ്ടും പാഞ്ഞുകയറി, ചിലർ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. ‘നിവർത്തുക’ എന്ന ഘോഷം ഉയർന്നു; അവരുടെ കോലാഹലം ജലപൂർണ്ണമായ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ ഗംഭീര ഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies inner instability: the same moment produces flight, renewed attack, and withdrawal. The ocean-like roar symbolizes collective passion and confusion, reminding readers that ethical steadiness (dharma) is hardest to maintain amid violent turmoil.
As combatants begin to turn back or disengage, a massive clamour rises. The scene is described through a powerful simile: their noise resembles the deep, resonant roar of a full ocean.