Shloka 11
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
यश्न वक्ष्यति संग्रामे तवास्मीति पराजित: । एतच्छुत्वा वचो महां कुरुध्वं हितमात्मन:,'योद्धाओ! मैं तुम्हारे कल्याणकी बात बता रहा हूँ। तुममेंसे जो कोई अपनी पराजय स्वीकार करते हुए रणभूमिमें यह कहेगा कि मैं आपका हूँ, आपने मुझे युद्धमें जीत लिया है, वह सामने खड़ा रहे तो भी मैं उसका वध नहीं करूँगा। मेरी यह बात सुनकर तुम्हें जिसमें अपना हित दिखायी पड़े, वह करो
yaḥ na vakṣyati saṅgrāme tavāsmīti parājitaḥ | etac chrutvā vaco mahān kurudhvaṃ hitam ātmanaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“പരാജിതനായിട്ടും रणഭൂമിയിൽ ‘ഞാൻ നിന്റെവൻ’ എന്ന് പറയാത്തവൻ, എന്റെ ഈ മഹാവാക്യം കേട്ട് തനിക്കു ഹിതമെന്ന് തോന്നുന്നതു ചെയ്യട്ടെ।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic: once a defeated opponent acknowledges submission (“I am yours”), the proper course is restraint and protection rather than further violence, and one should act with an eye to true self-interest aligned with dharma.
Vaiśaṃpāyana reports a proclamation concerning conduct in combat: defeated fighters are expected to declare surrender, and upon hearing this authoritative instruction, the warriors are told to choose the course that best serves their welfare.