Shloka 31
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
Devanagari script
ततस्तत् पाण्डवं सैन्यं प्रसुप्तं शिबिरे निशि । निहतं द्रोणपुत्रेण पितुर्वधममृष्यता,इसके बाद रातके समय जब पाण्डवोंकी सेना अपनी छावनीमें निश्चिन्त सो रही थी, उसी समय द्रोणपुत्र अश्वत्थामाने अपने पिताके वधको न सह सकनेके कारण आक्रमण किया और सबको मार गिराया
Translation
അതിനുശേഷം രാത്രിയിൽ പാണ്ഡവസൈന്യം പാളയത്തിൽ നിർഭയമായി ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, പിതാവിന്റെ വധം സഹിക്കാനാകാതെ ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമൻ ആക്രമിച്ച് അവരെ വധിച്ചു.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
तत्that (emphatic/connecting particle)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
पाण्डवम्Pāṇḍava (belonging to the Pāṇḍavas)
पाण्डवम्:
TypeAdjective
Rootपाण्डव
Formneuter, nominative, singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
Formneuter, nominative, singular
प्रसुप्तम्asleep
प्रसुप्तम्:
TypeAdjective
Rootप्र-स्वप् (क्त)
Formneuter, nominative, singular
शिबिरेin the camp
शिबिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिबिर
Formneuter, locative, singular
निशिat night
निशि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिशा
Formfeminine, locative, singular
निहतम्slain, killed
निहतम्:
TypeAdjective
Rootनि-हन् (क्त)
Formneuter, nominative, singular
द्रोणपुत्रेणby Droṇa's son (Aśvatthāman)
द्रोणपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootद्रोणपुत्र
Formmasculine, instrumental, singular
पितुःof (his) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formmasculine, genitive, singular
वधम्killing, slaughter
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
Formmasculine, accusative, singular
अमृष्यताdid not endure, could not bear
अमृष्यता:
TypeVerb
Rootमृष् (अ + मृष्), लङ्
Formimperfect (लङ्), 3rd, singular
Speaker
वासुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes