Shloka 103
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
तथा किलकिलाशब्दैर्भूधरो5भून्मनोहर: । कुछ लोग क्रीडा आदिमें आसक्त होकर दूसरे कार्योंकी ओर ध्यान नहीं देते थे, कितने ही हर्षसे मतवाले हो रहे थे, कुछ लोग कूदते-फाँदते, उच्च स्वरसे कोलाहल करते और किलकारियाँ भरते थे। इन सभी शब्दोंसे गूँजता हुआ पर्वत परम मनोहर जान पड़ता था
tathā kilakilāśabdair bhūdharo ’bhūn manoharaḥ |
ഇങ്ങനെ ‘കിലകിലാ’ എന്ന ഉല്ലാസധ്വനികളും ആനന്ദകോലാഹലവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ ആ ഭൂധരം അത്യന്തം മനോഹരമായി തോന്നി. ചിലർ കളിയിൽ മുഴുകി മറ്റു കാര്യങ്ങളിലേക്കു ശ്രദ്ധിച്ചില്ല; പലരും ഹർഷമദത്തിൽ ഉന്മത്തരായി; ചിലർ ചാടി കുതിച്ച് ഉയർന്ന സ്വരത്തിൽ കോലാഹലം ഉണ്ടാക്കി ഉല്ലാസവിളികൾ നിറച്ചു. ഈ എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളാൽ പ്രതിധ്വനിച്ച ആ ഗിരിപ്രദേശം പരമ രമണീയമായി മാറി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily offers a vivid narrative image rather than a direct moral injunction: collective joy and play can become so absorbing that people neglect other duties. Implicitly, it points to the human tendency toward distraction in pleasure, a theme often balanced in the Mahābhārata by reminders of dharma and responsibility.
The scene describes a mountain area filled with festive noise—jubilant cries and loud commotion from people playing, jumping, shouting, and celebrating—making the mountain itself seem beautiful and enchanting due to the echoing sounds.