Shloka 8
नारद-देवमत-संवादः
Nārada–Devamata Dialogue on Prāṇa, Apāna, and Udāna
कामात् संजायते शुक्र शुक्रात् संजायते रज: । समानव्यानजनिते सामान्ये शुक्रशोणिते,प्रवृत्तिके मूलभूत कामसे वीर्य उत्पन्न होता है। उससे रजकी उत्पत्ति होती है। ये दोनों वीर्य और रज समान और व्यानसे उत्पन्न होते हैं। इसलिये सामान्य कहलाते हैं
kāmāt sañjāyate śukraṃ śukrāt sañjāyate rajaḥ | samāna-vyāna-janite sāmānye śukra-śoṇite ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—കാമത്തിൽ നിന്നു ശുക്രം ജനിക്കുന്നു; ശുക്രത്തിൽ നിന്നു രജസ് (രജ/ശോണിതം) ഉത്ഭവിക്കുന്നു. സമാനവും വ്യാനവും എന്ന പ്രാണക്രിയകളാൽ ഉൽപ്പന്നമായതിനാൽ ശുക്രവും ശോണിതവും രണ്ടും ‘സാമാന്യം’ (പങ്കിട്ട ഘടകങ്ങൾ) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse links physiology to ethics: desire (kāma) is presented as the initiating cause in the chain leading to reproductive substances. By implying that bodily outcomes follow mental impulses, it underscores the dharmic value of regulating desire for self-mastery and responsible conduct.
Nārada is explaining a doctrinal/physiological account of generation, describing how śukra and rajas/śoṇita arise and noting that they are produced through the functions of Samāna and Vyāna, hence called ‘common’ constituents.