Shloka 26
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
तत्रैव च निरुध्यन्ते प्रलये भूतभावने । ततः: संजायते गन्धस्तत: संजायते रस:,*वे प्रलयकालमें अन्त:करणमें ही अवरुद्ध रहते और भूतोंकी सृष्टिके समय वहींसे प्रकट होते हैं। वहींसे गन्ध और वहींसे रसकी उत्पत्ति होती है
tatraiva ca nirudhyante pralaye bhūtabhāvane | tataḥ saṃjāyate gandhas tataḥ saṃjāyate rasaḥ |
ഹേ ഭൂതഭാവന, മഹാപ്രളയകാലത്ത് അവ അവിടെയേ അന്തഃകരണത്തിൽ നിയന്ത്രിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആ അന്തർമൂലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഗന്ധം ജനിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്നുതന്നെ രസവും പ്രകടമാകുന്നു.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that during pralaya (cosmic dissolution) subtle principles remain latent and restrained, and at creation they re-emerge; even sensory qualities like smell (gandha) and taste (rasa) arise from that underlying, subtle source rather than being independent or permanent.
Vāyudeva is explaining a cosmological process: how, at dissolution, the constituents of experience are withdrawn and held within their causal basis, and how, when creation resumes, specific sense-qualities such as fragrance and taste manifest again from that same basis.