Shloka 1
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
प्याज बछ। जज: एकोनविशो< ध्याय: गुरु-शिष्यके संवादमें मोक्षप्राप्तिके उपायका वर्णन ब्राह्मण उवाच यः स्यादेकायने लीनस्तूष्णीं किंचिदचिन्तयन् । पूर्व पूर्व परित्यज्य स तीर्णो बन्धनाद् भवेत्,सिद्ध ब्राह्मणने कहा--काश्यप! जो मनुष्य (स्थूल, सूक्ष्म और कारण शरीरोंमेंसे क्रमश:) पूर्व-पूर्वका अभिमान त्यागकर कुछ भी चिन्तन नहीं करता और मौनभावसे रहकर सबके एकमात्र अधिष्ठान--परत्रह्म परमात्मामें लीन रहता है, वही संसार-वन्धनसे मुक्त होता है
brāhmaṇa uvāca | yaḥ syād ekāyane līnas tūṣṇīṁ kiñcid acintayan | pūrvaṁ pūrvaṁ parityajya sa tīrṇo bandhanād bhavet |
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കാശ്യപ! ഏകമാത്ര ആശ്രയമായ പരമാത്മാവിൽ ലീനനായി, മൗനത്തോടെ ഇരുന്നു, യാതൊരു ചിന്തയും കൈക്കൊള്ളാതെ, ക്രമക്രമമായി മുൻപത്തെ മുൻപത്തെ അവസ്ഥകളോടുള്ള ‘ഞാൻ’ എന്ന അഭിമാനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ബന്ധനം കടന്ന് മുക്തനാകുന്നു.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained by inward absorption in the single supreme ground (ekāyana), maintaining silence and freedom from discursive thought, and progressively abandoning identification with successive layers of embodied selfhood; thus one ‘crosses’ beyond bondage.
In a guru–śiṣya style instruction, a Brahmin addresses Kāśyapa and states the practical means to mokṣa: quietude, non-conceptual stillness, and stepwise renunciation of prior identifications, culminating in absorption in the Supreme Self.