Shloka 20
Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यत: । बलदेवं च कौरव्य तथान्यान् वृष्णिपुज्वान्
vāyudeva uvāca |
kālo mahāṁs tv atīto me śūrasūnum apaśyataḥ |
baladevaṁ ca kauravya tathānyān vṛṣṇipuṅgavān |
niṣpāpa kurunandana |
idaṁ sabhābhavanaṁ ramyaṁ ca pavitraṁ ca svargavat sukhadam |
atra tvayā saha vasan bahavo divasā vyatītāḥ |
etāvadbhir divasair ahaṁ pitaram śūrasenakumāraṁ vasudevaṁ draṣṭuṁ na śakto 'bhavam |
bhrātaraṁ baladevaṁ cānyāṁś ca vṛṣṇivaṁśasya śreṣṭhān puruṣān adarśanena vihīnaḥ |
atas tv idānīṁ dvārakāpurīṁ gantum icchāmi |
puruṣapravara tvam api mama yātrāprastāvaṁ saharṣaṁ pratigṛhṇīyāḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കൗരവാ! ശൂരസേനപുത്രനായ വസുദേവനെയും, ബലദേവനെയും, വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ മറ്റു ശ്രേഷ്ഠവീരന്മാരെയും കാണാതെ എനിക്ക് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നിർപാപ കുരുനന്ദനാ! ഈ സഭാഭവനം രമണീയവും പവിത്രവും, സ്വർഗ്ഗസമമായ സുഖദായകവുമാണ്; നിനക്കൊപ്പം ഇവിടെ വസിച്ച് അനേകം ദിനങ്ങൾ കടന്നുപോയി. എങ്കിലും ഇത്രകാലം ഞാൻ എന്റെ പിതാവായ ശൂരസേനകുമാരൻ വസുദേവനെ ദർശിക്കാനായില്ല; സഹോദരൻ ബലദേവനെയും വൃഷ്ണികുലത്തിലെ മറ്റു ശ്രേഷ്ഠപുരുഷന്മാരെയും കാണുവാൻ വഞ്ചിതനായി. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ ദ്വാരകാപുരിയിലേക്കു പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പുരുഷപ്രവരാ! എന്റെ ഈ യാത്രാപ്രസ്താവം നീയും സന്തോഷത്തോടെ അംഗീകരിക്കണം.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical priorities in relationships: even amid comfort and honor in a noble court, one should not neglect duties of kinship and the longing to meet elders and family. It also models courteous communication—seeking consent and framing departure as a respectful proposal rather than abrupt withdrawal.
Vāyudeva addresses a Kuru prince, saying that many days have passed while staying in the pleasant, sacred assembly-hall, but he has not seen Vasudeva (called the son of Śūrasena), nor Baladeva and other leading Vṛṣṇis. He therefore expresses his wish to depart for Dvārakā and asks the addressee to approve the journey gladly.