Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira

पित्रा स्वयमनुज्ञातं कृष्णद्वैपायनेन वै । वनवासाय धर्मज्ञा धर्मज्ञेन नूपेण ह,“सज्जनो! मैं बूढ़ा हूँ। मेरे सभी पुत्र मार डाले गये हैं। मैं अपनी इस धर्मपत्नीके साथ बारंबार दीनतापूर्वक विलाप कर रहा हूँ। मेरे पिता स्वयं महर्षि व्यासने मुझे वनमें जानेकी आज्ञा दे दी है। धर्मज्ञ पुरुषो! धर्मके ज्ञाता राजा युधिष्ठिरने भी वनवासके लिये अनुमति दे दी है। वही मैं अब पुनः बारंबार आपके सामने मस्तक झुकाकर प्रणाम करता हूँ। पुण्यात्मा प्रजाजन! आपलोग गान्धारीसहित मुझे वनमें जानेकी आज्ञा दे दें!

vaiśampāyana uvāca | pitrā svayam anu jñātaṃ kṛṣṇadvaipāyanena vai | vanavāsāya dharmajñā dharmajñena nṛpeṇa ha ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—പിതാവായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) സ്വയം അനുവാദം നൽകി; ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവും അനുവദിച്ചു. അപ്പോൾ ധർമ്മജ്ഞനായ അവൻ വനവാസത്തിനായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

पित्राby the father
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
स्वयम्personally, oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
अनुज्ञातम्permitted, allowed
अनुज्ञातम्:
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
कृष्णद्वैपायनेनby Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa)
कृष्णद्वैपायनेन:
Karana
TypeNoun
Rootकृष्णद्वैपायन
FormMasculine, Instrumental, Singular
वैindeed, surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
वनवासायfor forest-dwelling (exile)
वनवासाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootवनवास
FormMasculine, Dative, Singular
धर्मज्ञाःknowers of dharma (righteous ones)
धर्मज्ञाः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मज्ञेनby the knower of dharma
धर्मज्ञेन:
Karana
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Instrumental, Singular
नृपेणby the king
नृपेण:
Karana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Instrumental, Singular
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa)
T
the king (nṛpa; contextually Yudhiṣṭhira)