Shloka 45
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
महाराज! इस राज्यसे, इन भोगोंसे, इन यज्ञोंसे अथवा इस सुख-सामग्रीसे मुझे क्या लाभ हुआ? जब कि मेरे ही पास रहकर आपको इतने दुःख उठाने पड़े ।। पीडित॑ं चापि जानामि राज्यमात्मानमेव च । अनेन वचसा तुभ्यं दुःखितस्य जनेश्वर,जनेश्वर! आप दुःखी होकर जो ऐसी बात कह रहे हैं, इससे मैं उस समस्त राज्यको और अपनेको भी दुःखित समझता हूँ
yudhiṣṭhira uvāca | mahārāja! asya rājyasya, ebhir bhogaiḥ, ebhir yajñaiḥ athavā asyāḥ sukha-sāmagrayā mama kiṃ prayojanam? yadā mamaiva pārśve tiṣṭhan bhavān evaṃ bahūni duḥkhāni soḍhavān || pīḍitaṃ cāpi jānāmi rājyam ātmānam eva ca | anena vacasā tubhyaṃ duḥkhitasya janeśvara ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— മഹാരാജാ! ഈ രാജ്യം, ഈ ഭോഗങ്ങൾ, ഈ യജ്ഞങ്ങൾ, ഈ സുഖസാമഗ്രികൾ—ഇവയൊക്കെയിലൂടെ എനിക്ക് എന്ത് ലാഭം, എന്റെ അടുത്തുതന്നെ പാർത്തിട്ടും നിങ്ങൾക്ക് ഇത്ര ദുഃഖം സഹിക്കേണ്ടിവന്നപ്പോൾ? ഹേ ജനേശ്വരാ! നിങ്ങൾ ദുഃഖത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് കേട്ട്, ഈ മുഴുവൻ രാജ്യമെയും എന്നെയും പോലും പീഡിതരെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
युधिछिर उवाच