Shloka 343
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
गान्धार्याश्रैव राजेन्द्र तदनुज्ञातुमरहसि । “वे सब युद्धमें सम्मुख मारे गये हैं, अतः शस्त्रधारियोंको मिलनेवाले लोकोंमें गये हैं। राजेन्द्र! अब तो मुझे और गान्धारीदेवीको अपने हितके लिये पवित्र तप करना है; अतः इसके लिये हमें अनुमति दो
gāndhāryāś caiva rājendra tad anu jñātum arhasi |
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു— “രാജേന്ദ്രാ, ഗാന്ധാരിക്കും എനിക്കും ഇതിന് അനുമതി നൽകേണ്ടതാണ്. നമ്മുടെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് വീണവർ; അതിനാൽ ആയുധധാരികൾക്ക് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന ലോകങ്ങളെ അവർ പ്രാപിച്ചു. ഇനി നമ്മുടെ പരമഹിതത്തിനായി ഗാന്ധാരിയോടൊപ്പം ഞാൻ ശുദ്ധീകരണ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കണം; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് അനുമതി തരുക.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Even after catastrophic loss, one may turn toward purification and spiritual discipline. Dhṛtarāṣṭra frames renunciation and tapas as a pursuit of ultimate welfare (hita), while also acknowledging the warrior code that grants fallen fighters a destined posthumous realm.
In the Āśramavāsika episode, Dhṛtarāṣṭra addresses Yudhiṣṭhira as ‘rājendra’ and seeks formal permission for himself and Gāndhārī to withdraw from courtly life and undertake ascetic austerities, interpreting the deaths of their sons as having led them to the warriors’ worlds.