Shloka 39
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
पुत्रशोकसमाविष्टो नि:श्वसन् होष भूमिप: । न शेते वसती: सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने,“महामुने! ये भूमिपाल धृतराष्ट्र पुत्रशोकसे संतप्त हो सदा लम्बी साँस खींचते और आहें भरते रहते हैं। इन्हें रातभर कभी नींद नहीं आती
vaiśampāyana uvāca |
putraśokasamāviṣṭo niḥśvasan hoṣa bhūmipaḥ |
na śete vasatīḥ sarvā dhṛtarāṣṭro mahāmune ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാമുനേ! പുത്രശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ദീർഘനിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ട് വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; രാത്രി മുഴുവൻ അവന് ഉറക്കം വരുന്നില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the consuming power of attachment and bereavement: even a king cannot command peace of mind when grief dominates. It implicitly points toward the need for inner discipline and detachment (vairāgya) as a safeguard against being overwhelmed by loss.
Vaiśampāyana describes Dhṛtarāṣṭra’s condition in the forest-life period: he is tormented by sorrow for his dead sons, continually sighing and lamenting, and he cannot sleep through the night.