Shloka 323
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
क्षयं नीत॑ कुलं दीप्तं पृथिवीराज्यमिच्छता । “अपवित्र बुद्धिवाले मेरे पापी एवं मूर्ख पुत्रने समस्त भूमण्डलके राज्यका लोभ करके अपने दीप्तिमान् कुलका विनाश कर डाला
kṣayaṃ nītaṃ kulaṃ dīptaṃ pṛthivīrājyam icchatā |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— സർവ്വ ഭൂമണ്ഡലത്തിന്റെ രാജ്യം നേടാനുള്ള ലോഭത്തിൽ, പാപിയും മൂഢനും അശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനുമായ എന്റെ പുത്രൻ തന്റെ ദീപ്തമായ കുലത്തെ നാശത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse warns that craving for absolute power (pṛthivīrājya) can eclipse discernment and lead to the ruin (kṣaya) of even a noble, illustrious lineage (dīpta-kula). It frames ambition without dharma as self-destructive and socially catastrophic.
Vaiśampāyana summarizes a moral judgment within the Ashramavāsika context: the pursuit of earthly sovereignty is presented as the causal force that brought about the destruction of a once-glorious family line, echoing the Mahābhārata’s broader reflection on the war’s dynastic collapse.