Next Verse

Shloka 1

अौर्ध्वदेहिक-श्राद्धे दानयज्ञविस्तारः | Expansion of the Aurdhvadehika Śrāddha and the Donation-Rite

अपन ह< बक। है २ >> एकविशो< ध्याय: धृतराष्ट्र आदिके लिये पाण्डवों तथा पुरवासियोंकी चिन्ता वैशम्पायन उवाच वनं॑ गते कौरवेन्द्रे द:ःखशोकसमन्विता: । बभूवु: पाण्डवा राजन्‌ मातृशोकेन चान्विता:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! कौरवराज धृतराष्ट्रके वनमें चले जानेपर पाण्डव दुःख और शोकसे संतप्त रहने लगे। माताके विछोहका शोक उनके हृदयको दग्ध किये देता था इति श्रीमहाभारते आश्रमवासिके पर्वणि आश्रमवासपर्वणि एकविंशो5ध्याय: ।। २१ |। इस प्रकार श्रीमह्ााभारत आश्रमवासिकपर्वके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें इक्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २१ ॥ ऑपनआक्रा (_) अं क्ाज दाविशोद्ध्याय: माताके लिये पाण्डवोंकी चिन्ता, युधिष्ठिरकी वनमें जानेकी इच्छा, सहदेव और द्रौपदीका साथ जानेका उत्साह तथा रनिवास और सेनासहित युधिष्ठटिरका वनको प्रस्थान वैशम्पायन उवाच एवं ते पुरुषव्याप्रा: पाण्डवा मातृनन्दना: । स्मरन्तो मातरं वीरा बभूवुर्भशदु:ःखिता:

vaiśampāyana uvāca |

vanam gate kauravendre duḥkhaśokasamanvitāḥ |

babhūvuḥ pāṇḍavā rājan mātṛśokena cānvitāḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ (ജനമേജയ)! കൗരവേന്ദ്രനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വനത്തിലേക്കു പോയപ്പോൾ പാണ്ഡവർ ദുഃഖവും ശോകവും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു; മാതൃവിയോഗത്തിന്റെ വേദന അവരുടെ ഹൃദയം നിരന്തരം ദഹിപ്പിച്ചു।

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
वनम्to the forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootगम्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Locative, Singular
कौरवेन्द्रेin/when the lord of the Kurus (Dhritarashtra)
कौरवेन्द्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौरवेन्द्र
FormMasculine, Locative, Singular
दुःखशोकसमन्विताःendowed with sorrow and grief
दुःखशोकसमन्विताः:
TypeAdjective
Rootदुःखशोकसमन्वित
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally, Masculine, Nominative, Plural
बभूवुःbecame / were
बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Plural, Parasmaipada
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
मातृशोकेनby/with grief for (their) mother
मातृशोकेन:
Karana
TypeNoun
Rootमातृशोक
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्विताःaccompanied/afflicted (by it)
अन्विताः:
TypeAdjective
Rootअन्वित
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally, Masculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍavas
T
the Pāṇḍavas' mother (Kuntī, implied)
F
forest (vana)