Shloka 37

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

viparītakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ ആജ്ഞയ്ക്കും ധർമ്മമര്യാദയ്ക്കും വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ എന്റെ ശത്രു; ആത്മസംയമനത്തോടെ വിനയമായി ആജ്ഞാധീനനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ എന്റെ സ്വന്തം ആളാണ്. ഈ മനോഭാവത്തോടെ കരുണാമയനും സദാ പ്രസന്നചിത്തനുമായ രാജാ യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടും മന്ത്രിമാരോടും പുനഃപുനഃ പറഞ്ഞു—“രാജാ ധൃതരാഷ്ട്രൻ നമ്മളൊക്കെയും പൂജ്യനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ എന്റെ സുഹൃത്ത്; വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവൻ എന്റെ ശത്രു, അവൻ എന്റെ ദണ്ഡത്തിന് അർഹനാകും.”

Word by Word

• {'viparīta': 'contrary, opposite, acting against (instruction/dharma)', 'kṛt (kṛc)': 'doing, acting (here: one who acts in a certain way)', 'me': 'my', 'śatruḥ': 'enemy', 'niyamyaḥ': 'to be restrained/controlled

• obedient (one who is to be kept under rule or who keeps himself under rule)', 'ca': 'and', 'bhavet': 'would be, should be, becomes', 'naraḥ': 'man, person'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra
• brothers of Yudhiṣṭhira (Pāṇḍavas)
• ministers