Shloka 54
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् । य: सहस्रं सहस्राणां भोजयेदनृतान् नर: । एकस्तान्मन्त्रवित् प्रीत: सर्वानहति भारत
priyo vā yadi vā dveṣyas teṣāṁ tu śrāddham āvapet | yaḥ sahasraṁ sahasrāṇāṁ bhojayed anṛtān naraḥ | ekas tān mantravit prītaḥ sarvān ahati bhārata ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവർ പ്രിയരായാലും ദ്വേഷ്യരായാലും, അവരുടെ നിമിത്തം ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ആയിരങ്ങളായ അപാത്രരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യനേക്കാൾ, ഹേ ഭാരതാ, സന്തുഷ്ടനായ ഒരൊറ്റ മന്ത്രവിദ് എല്ലാവരെയും മറികടക്കും.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual giving is not measured merely by quantity; qualification and ritual competence matter. Even if one feeds vast numbers, the presence and satisfaction of a single competent mantra-knower can surpass that, and śrāddha should be performed without bias of personal like or dislike.
In Bhīṣma’s instruction to Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva, he explains principles of śrāddha: one should perform it impartially, and the efficacy of the rite depends strongly on proper recipients and the involvement of a qualified mantra-knower rather than on mass feeding alone.