Shloka 13
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम्,सोमरस बेचनेवालेको जो श्राद्धका अन्न दिया जाता है, वह पितरोंके लिये विष्ठाके तुल्य है। श्राद्धमें वैद्यकों जिमाया हुआ अन्न पीब और रक्तके समान पितरोंको अग्राह्म हो जाता है। देवमन्दिरमें पूजा करके जीविका चलानेवालेको दिया हुआ श्राद्धका दान नष्ट हो जाता है--उसका कोई फल नहीं मिलता। सूदखोरको दिया हुआ अन्न अस्थिर होता है। वाणिज्यवृत्ति करनेवालेको श्राद्धमें दिये हुए अन्नका दान न इहलोकमें लाभदायक होता है और न परलोकमें
bhīṣma uvāca | somavikrayiṇe viṣṭhā bhiṣaje pūyaśoṇitam |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— സോമം വിൽക്കുന്നവന് ശ്രാദ്ധാന്നം നൽകിയാൽ അത് പിതൃകൾക്ക് വിഷ്ഠാസമമാകുന്നു; വൈദ്യനെ ഭക്ഷിപ്പിച്ച അന്നം പൂയും രക്തവും പോലെയായി പിതൃകൾക്ക് അഗ്രാഹ്യമാകുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ പൂജ ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്നവന് നൽകിയ ശ്രാദ്ധദാനം നശിച്ച് ഫലം തരുകയില്ല. പലിശക്കാരന് നൽകിയ അന്നം അസ്ഥിരഫലമുള്ളത്; വ്യാപാരിക്ക് ശ്രാദ്ധത്തിൽ നൽകിയതു ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ലാഭം നൽകുകയില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Śrāddha offerings are not merely about giving food; the recipient’s suitability (as defined by dharma-text norms) affects the spiritual efficacy. Bhishma uses stark metaphors to warn that giving śrāddha-food to certain livelihoods is treated as ritually unfit and fruitless for the ancestors.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma is teaching Yudhiṣṭhira about dharma, specifically rules and cautions regarding śrāddha and charitable gifts. This verse lists categories of recipients considered improper for śrāddha, emphasizing consequences for the rite’s intended benefit to the Pitṛs.