Shloka 67
Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)
Devanagari script
अपत्यार्थ निगृह्लीष्व तेज: परमकं विभो | त्रैलोक्यसारौ हि युवां लोक॑ संतापयिष्यथ:
Translation
പ്രഭോ! സന്താനാർത്ഥം പ്രകടമാകുന്ന അങ്ങയുടെ പരമോത്തമ തേജസ് അങ്ങയുടെ ഉള്ളിൽ തന്നേ നിയന്ത്രിച്ചു നിർത്തണമേ. അങ്ങയും ദേവി ഉമയും ത്രിലോകത്തിന്റെ സാരഭൂതരാണ്; അതിനാൽ അങ്ങയുടെ സന്തതിയാൽ സമസ്ത ജഗത്ത് ദഹിച്ചുപോകുംപോലെ സന്തപ്തമാകും.
Word by Word
अपत्यार्थम्for the sake of offspring
अपत्यार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअपत्य + अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
निगृह्णीष्वrestrain (hold back)
निगृह्णीष्व:
TypeVerb
Rootनि-ग्रह्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
तेजःsplendor, energy
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
परमकम्supreme, excellent
परमकम्:
TypeAdjective
Rootपरमक
FormNeuter, Accusative, Singular
विभोO Lord, O mighty one
विभो:
TypeNoun
Rootविभु
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रैलोक्यसारौthe two essences of the three worlds
त्रैलोक्यसारौ:
Karta
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + सार
FormMasculine, Nominative, Dual
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
युवाम्you two
युवाम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Dual
लोकम्the world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
संतापयिष्यथःyou two will afflict / cause to suffer
संतापयिष्यथः:
TypeVerb
Rootसम्-तप् (causative: संतापय-)
FormSimple Future (Luṭ), 2nd, Dual, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes