Shloka 24
Pānīya-dāna and Anna-dāna: The Primacy of Life-Sustaining Gifts (पानीयदान-प्रशंसा / अन्नदान-प्रशंसा)
भारत! ब्राह्मण सब मनुष्योंका अतिथि और सबसे पहले भोजन पानेका अधिकारी है। ब्राह्मण जिस घरपर सदा भिक्षा माँगनेके लिये जाते हैं और वहाँसे सत्कार पाकर लौटते हैं, उस घरकी सम्पत्ति अधिक बढ़ जाती है तथा उस घरका मालिक मरनेके बाद महान् सौभाग्यशाली कुलमें जन्म पाता है ।।
bhārata! brāhmaṇaḥ sarvamanusyāṇām atithiḥ prathamaṃ bhojanaprāptum adhikārī ca. brāhmaṇā ye gṛhān nityaṃ bhikṣārthaṃ gacchanti, yatra te satkāraṃ labdhvā nivartante, tasya gṛhasya sampad adhikatarā bhavati; gṛhapatiś ca mṛtyor anantaram mahāsau bhāgyavatsu kuleṣu jāyate. dattva tv annaṃ naro loke tathā sthānam anuttamam | nityaṃ miṣṭānna-dāyī tu svarge vasati satkṛtaḥ ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതാ! മനുഷ്യരിൽ ബ്രാഹ്മണൻ അഗ്രഗണ്യനായ അതിഥിയാണ്; ആദ്യം ഭോജനം ലഭിക്കേണ്ട അവകാശിയും അവൻ തന്നേ. ഏതു വീട്ടിലേക്കാണ് ബ്രാഹ്മണർ നിത്യവും ഭിക്ഷാർത്ഥമായി വരികയും, സത്കാരം ലഭിച്ച് മടങ്ങികയും ചെയ്യുന്നത്, ആ വീട്ടിലെ സമ്പത്ത് വർദ്ധിക്കുന്നു; ആ വീട്ടുടമൻ മരണാനന്തരം മഹാസൗഭാഗ്യമുള്ള വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ഈ ലോകത്തിൽ അന്നം ദാനം ചെയ്യുകയും, ഉത്തമാസനം/മാനസ്ഥാനമർപ്പിക്കുകയും, നിത്യമായി മധുരവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ വിഭവങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാർ ആദരിക്കുന്നവനായി സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
नारद उवाच
Educational Q&A
Hospitality and charity—especially offering food, a seat of honor, and respectful reception to brāhmaṇas/guests—are presented as key householder duties that increase prosperity in this life and lead to honored residence in heaven after death.
In Anuśāsana Parva’s dharma instruction, Nārada addresses Yudhiṣṭhira (Bhārata) and teaches the ethical value of welcoming brāhmaṇas who come for alms, describing both worldly benefits (growth of household wealth) and posthumous rewards (fortunate rebirth and heaven).