Shloka 18
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
(एकागारकरीं दत्त्वा षष्टिसाहस्रमूर्थध्वग: । तावत्या हरणे पृथ्व्या नरकं द्विगुणोत्तरम् ।।) जो एक घर बनाने भरके लिये भूमि दान करता है, वह साठ हजार वर्षोतक ऊर्ध्वलोकमें निवास करता है। तथा जो उतनी ही पृथ्वीका हरण कर लेता है, उसे उससे दूने अधिक कालतक नरकमें रहना पड़ता है ।। यस्य विप्रास्तु शंसन्ति साधोर्भूमिं सदैव हि । न तस्य शत्रवो राजन् प्रशंसन्ति वसुन्धराम्,राजन! ब्राह्मण जिस श्रेष्ठ पुरुषकी दी हुई भूमिकी सदा ही प्रशंसा करते हैं, उसकी उस भूमिकी राजाके शत्रु प्रशंसा नहीं करते हैं
bhīṣma uvāca | ekāgārakarīṁ dattvā ṣaṣṭisāhasram ūrdhvagaḥ | tāvatyā haraṇe pṛthvyā narakaṁ dviguṇottaram || yasya viprās tu śaṁsanti sādhór bhūmiṁ sadaiva hi | na tasya śatravo rājan praśaṁsanti vasuṁdharām ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഒരു വീട് പണിയാൻ മതിയാകുന്നത്ര ഭൂമി ദാനമായി നൽകുന്നവൻ ഊർധ്വലോകങ്ങളിൽ എത്തി അറുപതിനായിരം വർഷം അവിടെ വസിക്കും. എന്നാൽ അതേ അളവിലുള്ള ഭൂമി കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം കാലം നരകത്തിൽ വസിക്കേണ്ടിവരും. രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും ഏതു സദ്ജനന്റെ ദാനഭൂമിയെ പ്രശംസിക്കുന്നുവോ, ആ വസുന്ധരയെ അവന്റെ ശത്രുക്കൾ പ്രശംസിക്കുകയില്ല; ധർമ്മജ്ഞരുടെ അംഗീകാരമാണ് ആ പുണ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Donating land—especially a house-site—is presented as a high merit leading to long residence in higher worlds, while unlawfully taking the same amount brings a doubled period of suffering in hell. The verse stresses proportional karmic consequence and the sanctity of property and gifts.
Bhishma, instructing the king on dharma, contrasts the fruit of bhūmidāna (land-gift) with the punishment for land-seizure. He adds that the lasting validation of such a gift comes from the praise of Brahmins and the righteous, not from political opponents.