Shloka 17

अन्नदान-प्रशंसा (Praise of the Gift of Food) | Annadāna-Praśaṃsā

Devanagari script

विद्यास्नाता व्रतस्नाता ये व्यपाश्रित्य जीविन: । गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणा: संशितव्रता:,युद्धविजयी युधिष्ठिर! विद्वान, व्रतका पालन करनेवाले, किसी धनीका आश्रय लिये बिना ही जीवन निर्वाह करनेवाले, अपने स्वाध्याय और तपको गुप्त रखनेवाले तथा कठोर व्रतके पालनमें तत्पर जो ब्राह्मण हैं, जो शुद्ध, जितेन्द्रिय तथा अपनी ही स्त्रीसे संतुष्ट रहनेवाले हैं, उनके लिये तुम जो कुछ करोगे वह जगतमें तुम्हारे लिये कल्याणकारी होगा

Transliteration

bhīṣma uvāca | vidyāsnātā vratāsnātā ye vyapāśritya jīvinaḥ | gūḍhasvādhyāyatapaso brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ |

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! വിദ്യയാൽ ശുദ്ധരായും വ്രതാചരണത്താൽ പരിപാക്വരായും, ധനികന്റെ ആശ്രയം തേടാതെ ജീവിക്കുന്നവരും, സ്വന്തം സ്വാധ്യായവും തപസ്സും മറച്ചുവെക്കുന്നവരും, കഠിനവ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരരായും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ട്. അത്തരം ശുദ്ധരും ഇന്ദ്രിയസംയമമുള്ളവരും, സ്വന്തം ധർമ്മപത്നിയിൽ തന്നെ തൃപ്തരായവർക്കായി നീ ചെയ്യുന്ന ഏതു സഹായവും ആദരവും ഈ ലോകത്തിൽ നിനക്കു ക്ഷേമം വരുത്തും.

Word by Word

विद्यास्नाताःbathed in/versed in learning (learned)

व्रतस्नाताःbathed in vows (observant of vows)

येwho

व्यपाश्रित्यhaving resorted to / depending on

जीविनःliving (persons), subsisting

गूढस्वाध्यायतपसःwhose self-study and austerity are concealed

ब्राह्मणाःBrahmins

संशितव्रताःof sharpened/strict vows (firm in vows)

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Yudhishthira

Brahmins (brāhmaṇāḥ)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

A king’s welfare is strengthened by honoring and supporting truly disciplined Brahmins—those refined by learning and vows, self-reliant (not living by dependence on the rich), inwardly devoted (keeping study and austerity unadvertised), and morally restrained. Aid given to such people is portrayed as especially meritorious and auspicious for the ruler.

What is happening in the narrative?

In the Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and kingly duties. Here he identifies a class of exemplary Brahmins and tells Yudhishthira that whatever he does for their support and honor will bring him well-being—framing patronage as an ethical responsibility guided by discernment of character.