Shloka 70
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
अथाप्यृषिर्भुगुकुलकीर्तिवर्धन- स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत् । मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि
athāpy ṛṣir bhṛgukulakīrtivardhanas tapodhano vanam abhirāmam ṛddhimat | manīṣayā bahuvidharatnabhūṣitaṃ sasarja yan na puri śatakrator api ||
ഇവിടെ ഭൃഗുകുലത്തിന്റെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്ന, തപോധനനായ മഹർഷി ച്യവൻ തന്റെ സംकल्पബലത്താൽ നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, സമൃദ്ധിയും നയനമോഹനതയും നിറഞ്ഞ ഒരു വനത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. അത്തരം മനോഹര കാനനം ശതക്രതു ഇന്ദ്രന്റെ പുരിയിലും പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical and spiritual idea that tapas (disciplined austerity) and focused resolve can generate extraordinary results—so great that even divine opulence (Indra’s city) is surpassed. True ‘wealth’ is presented as inner power and merit rather than mere celestial luxury.
Bhishma describes a renowned sage of the Bhṛgu line (understood as Chyavana) who, through his ascetic potency and mental resolve, creates a beautiful, jewel-adorned, prosperous forest—so enchanting that it outshines even Indra’s own city.