Shloka 12
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
नहुष उवाच अर्ध राज्यं समग्रं वा निषादेभ्य: प्रदीयताम् | एतन्मूल्यमहं मन्ये कि वान्यन्मन्यसे द्विज
Nahuṣa uvāca: ardha-rājyaṃ samagraṃ vā niṣādebhyaḥ pradīyatām | etan-mūlyam ahaṃ manye kiṃ vā anyan manyase dvija ||
നഹുഷൻ പറഞ്ഞു—“ബ്രഹ്മനേ! അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ ഈ നിഷാദന്മാർക്ക് എന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ പകുതി—അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ രാജ്യം തന്നെ—നൽകപ്പെടട്ടെ. ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ യോജിച്ച മൂല്യമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ദ്വിജാ, ഇതിന് പുറമെ നിങ്ങൾ എന്താണ് വിചാരിക്കുന്നത്?”
नहुष उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a king’s readiness to compensate or make amends with extraordinary generosity—up to surrendering sovereignty—while also raising an ethical question about what constitutes a ‘proper price’ (mūlya) in matters involving dharma and human worth.
Nahuṣa addresses a Brahmin and proposes that half or all of his kingdom be granted to the Niṣādas, presenting this as the appropriate recompense, and then asks what additional demand the Brahmin considers necessary.