Shloka 22
Cavana’s Tests of Kuśika and the Queen (अध्याय ५३: च्यवन–कुशिक-परिक्षा)
परिखेदपरित्रासाज्जालस्यथाकर्षणेन च । मत्स्या बभूवुर्व्यापन्ना: स्थलसंस्पर्शनेन च,उधर जालके आकर्षणसे अत्यन्त खेद, त्रास और स्थलका संस्पर्श होनेके कारण बहुत-से मत्स्य मर गये। मुनिने जब मत्स्योंका यह संहार देखा, तब उन्हें बड़ी दया आयी और वे बारंबार लंबी साँस खींचने लगे
parikhedaparitrāsāj jālasya athākarṣaṇena ca | matsyā babhūvur vyāpannāḥ sthala-saṁsparśanena ca ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—വല മൂലമുണ്ടായ കടുത്ത ക്ഷീണവും ഭീതിയും, വല വലിച്ചുകയറ്റുന്ന പ്രവൃത്തിയും, കൂടാതെ വരണ്ട നിലത്തിന്റെ സ്പർശവും കാരണം അനേകം മത്സ്യങ്ങൾ മരിച്ചു. മത്സ്യങ്ങളുടെ ഈ സംഹാരം കണ്ട മുനി കരുണയിൽ മുങ്ങി, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘ നിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ടു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even unintended or routine acts (like catching fish) can cause intense suffering; the ethically awakened person responds with compassion and remorse, recognizing the weight of harm (hiṁsā) and valuing mercy (dayā).
Fish are trapped and dragged in a net; the strain, fear, and contact with dry land kill many of them. A sage witnesses this destruction and, moved by pity, repeatedly sighs in grief.