Shloka 25
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
वही पापिष्ठा स्त्री जब चाण्डालसे समागम करती है तब पुल्कस जातिको जन्म देती है। पुल्कस गधे, घोड़े और हाथीके मांस खाते हैं। वे मुर्दोपर चढ़े हुए कफन लेकर पहनते और फूटे बर्तनमें भोजन करते हैं ।।
āyogavīṣu jāyante hīṇavarṇās tu te trayaḥ | kṣudro vaidehakād andhro bahigrāmapratiśrayaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അനിയമിത സംഗമങ്ങളിൽ നിന്ന് മൂന്ന് ഹീനവർണ വിഭാഗങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അവർ ക്ഷുദ്രരെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഗ്രാമപരിധിക്ക് പുറത്തു താമസിക്കുന്നു, നിന്ദ്യവൃത്തികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Within the Anuśāsana Parva’s didactic framework, the verse presents a normative claim that departures from prescribed social-marital rules are believed to produce marginalized groups who live outside the village—used to reinforce adherence to the text’s idealized social order.
Bhishma, instructing on dharma and social regulations, enumerates groups said to arise from certain unions and characterizes their social location as outside the village boundary, continuing a broader discussion on conduct and societal classifications.