Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins

उन सबके रूप और प्रभाव एक समान थे, वे सभी बलवान्‌ तथा युद्धमें शोभा पानेवाले थे। उन्होंने धनुर्वेद और वेदके सभी विषयोंमें परिश्रम किया था ।। काशिष्वपि नूपो राजन्‌ दिवोदासपितामह: । हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतां वर:,उन्हीं दिनों काशी प्रान्तमें हर्यश्व नामके राजा राज्य करते थे, जो दिवोदासके पितामह थे। वे विजयशील वीरोंमें श्रेष्ठ समझे जाते थे

teṣāṁ sarveṣāṁ rūpaṁ prabhāvaś ca samānaḥ; sarve balavanto yuddhe śobhāṁ prāptum arhantaḥ. te dhanuḥvede ca vede ca sarvaviṣayeṣu pariśramaṁ kṛtavantaḥ. kāśiṣv api nṛpo rājan divodāsa-pitāmahaḥ; haryaśva iti vikhyāto babhūva jayatāṁ varaḥ.

അവർ എല്ലാവരും രൂപത്തിലും പ്രതാപത്തിലും ഒരുപോലെ; എല്ലാവരും ബലവാന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ദീപ്തരുമായി. ധനുർവേദത്തിലും വേദത്തിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളിലും അവർ പരിശ്രമിച്ചിരുന്നു. അതേ കാലത്ത്, ഹേ രാജാവേ, കാശിയിൽ ഹര്യശ്വൻ എന്ന പ്രസിദ്ധനായ രാജാവ് വാഴുകയായിരുന്നു—ദിവോദാസന്റെ പിതാമഹൻ; ജയശീലനായ വീരന്മാരിൽ അദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.

काशिषुin (the region of) Kashi
काशिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाशी
FormFeminine, Locative, Plural
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
दिवोदासof Divodasa
दिवोदास:
Sambandha
TypeNoun
Rootदिवोदास
FormMasculine, Genitive, Singular
पितामहःgrandfather/forefather
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Singular
हर्यश्वःHaryashva (proper name)
हर्यश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्यश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
विख्यातःrenowned, famous
विख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-ख्यात (ख्यात)
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
जयताम्of those who conquer / of the victorious
जयताम्:
Sambandha
TypeVerb
Rootजि
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
वरःbest, excellent
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kāśī
H
Haryaśva
D
Divodāsa
D
Dhanuḥveda
V
Veda

Educational Q&A

Excellence in kingship and warfare is grounded in disciplined training: mastery of martial science (dhanuḥveda) should be joined with broad Vedic learning, producing strength tempered by knowledge and rightful conduct.

Bhīṣma describes a group of equally formidable men, trained in both archery and sacred learning, and then situates the account historically by introducing Haryaśva, the famed king of Kāśī and ancestor (grandfather) of Divodāsa.