Shloka 5
Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)
Devanagari script
चारुशीर्षस्तत: प्राह शक्रस्य दयित: सखा | आलनम्बायन इत्येवं विश्रुतटः करुणात्मक:,तदनन्तर इन्द्रके प्रिय सखा आलम्बगोत्रीय चारुशीर्षने जो आलम्बायन नामसे ही प्रसिद्ध तथा परम दयालु हैं, इस प्रकार कहा--
Transliteration
cāruśīrṣas tataḥ prāha śakrasya dayitaḥ sakhā | ālanambāyana ity evaṁ viśrutaḥ karuṇātmakaḥ ||
Translation
തുടർന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയസഖാവായ ആലംബഗോത്രജൻ ചാരുശീർഷൻ—‘ആലനമ്പായനൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനും സ്വഭാവത്തിൽ കരുണാമയനും—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Word by Word
चारुशीर्षःCharushirsha (one with a beautiful head; proper name)
चारुशीर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootचारुशीर्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
प्राहsaid/spoke
प्राह:
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
शक्रस्यof Shakra (Indra)
शक्रस्य:
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
दयितःbeloved/dear
दयितः:
Karta
TypeAdjective
Rootदयित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
आलनम्बायनःAlanambayana (proper name/patronymic)
आलनम्बायनः:
Karta
TypeNoun
Rootआलनम्बायन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
एवम्in this way/so
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
विश्रुतःwell-known/famed
विश्रुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि + श्रु (धातु) → विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
करुणात्मकःcompassionate (having a compassionate nature)
करुणात्मकः:
Karta
TypeAdjective
Rootकरुणात्मक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaC
CāruśīrṣaŚ
Śakra (Indra)Ā
ĀlanambāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes