Shloka 9
नतु वक्षिन्नयेत् प्राज्ञो गृहीत्वैव करे नरम् । उच्यमानस्तु धर्मेण धर्मलोकभयच्छले
na tu vakṣy nayed prājño gṛhītvāiva kare naram | ucyamānas tu dharmeṇa dharmalokabhayacchale ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—എത്ര പ്രാജ്ഞനായാലും, ഒരാളുടെ കൈ പിടിച്ച് ബലമായി അവനെ ധർമ്മത്തിലേക്ക് നിയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ നീതിയനുസരിച്ച് ധർമ്മം ഉപദേശിച്ച്, ലോകനിന്ദാഭയം പോലും ആധാരമാക്കി, അവനെ ധർമ്മാചരണത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കാം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma cannot be imposed by coercion; the wise should guide through reasoned, lawful admonition, and may also appeal to social accountability (fear of public blame) as a practical means to encourage righteous behavior.
In Bhishma’s instruction on conduct (Anushasana Parva), he explains the limits of moral authority: even the wise cannot compel virtue by force, but they can counsel a person toward dharma using just arguments and socially persuasive considerations.