Shloka 95
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
सगणो गणकारश्न भूतवाहनसारथि: । भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गण:,५३६ सगण:--प्रमथ आदि गणोंसे युक्त, ५३७ गणकार:--बाणासुर आदि भक्तोंको अपने गणमें सम्मिलित करनेवाले, ५३८ भूतवाहनसारथि:--्रिपुर-विनाशके लिये समस्त प्राणियोंके योगक्षेमका निर्वाह करनेवाले ब्रह्माजीको सारथि बनानेवाले, ५३९ भस्मशय:-- भस्मपर शयन करनेवाले, ५४० भस्मगोप्ता--भस्मद्वारा रक्षा करनेवाले, ५४१ भस्मभूतः --भस्मस्वरूप, ५४२ तरु:--कल्पवृक्षस्वरूप, ५४३ गण:--भूृंगिरिटि और नन्दिकेश्वर आदि पार्षदरूप
sagaṇo gaṇakāraś ca bhūtavāhanasārathiḥ | bhasmaśayo bhasmagoptā bhasmabhūtas tarur gaṇaḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടിയവൻ; ആ ഗണങ്ങളുടെ കർത്താവും ക്രമീകരകനും; ഭക്തരെ തന്റെ അനുചരസംഘത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നവനും. ത്രിപുരനാശത്തിനായി, സകല ജീവികളുടെ യോഗക്ഷേമം വഹിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെയും അവൻ തന്റെ സാരഥിയാക്കി. അവൻ ഭസ്മത്തിൽ ശയിക്കുന്നവൻ, ഭസ്മംകൊണ്ട് രക്ഷിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ഭസ്മസ്വഭാവൻ; കൽപവൃക്ഷംപോലെ വരദായകൻ; ഭൃംഗിരിടി, നന്ദികേശ്വരൻ മുതലായ പാര്ഷദഗണങ്ങൾ അവനെ ചുറ്റിനിൽക്കും.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents Śiva as the ideal of austere purity (ash as symbol of renunciation) and as a powerful protector of devotees. Ethically, it links self-restraint and devotion with inner security and divine shelter, suggesting that true protection arises from purity, detachment, and alignment with dharma.
Vāyu is reciting a praise-list of Śiva’s names and attributes. The epithets highlight Śiva’s gaṇas (attendants), his capacity to incorporate devotees into his retinue, and a mythic allusion to the destruction of Tripura where Brahmā is described (in traditional interpretation) as serving as Śiva’s charioteer.