Previous Verse
Next Verse

Shloka 93

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

उपकार: प्रिय: सर्व: कनक:ः काञउ्चनच्छवि: । नाभिननन्दिकरो भाव: पुष्करस्थपति: स्थिर:

upakāraḥ priyaḥ sarvaḥ kanakaḥ kāñcanacchaviḥ | nābhinandikaro bhāvaḥ puṣkarasthapatiḥ sthiraḥ ||

വായു പറഞ്ഞു—അവൻ ഉപകാരകനും എല്ലാവർക്കും പ്രിയനും; സ്വർണ്ണസ്വരൂപൻ, കാഞ്ചനസമാനമായ ദീപ്തിയുള്ളവൻ. പ്രശംസയോ ചാപല്യമോ തേടുന്ന സ്വഭാവമല്ല അവനുള്ളത്; ജലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന താമരപോലെ അവൻ സ്ഥിരനും ദൃഢനും.

उपकारःbenefit, service, favor
उपकारः:
Karta
TypeNoun
Rootउपकार
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रियःdear, pleasing
प्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वःall, entire
सर्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
कनकःgold
कनकः:
Karta
TypeNoun
Rootकनक
FormMasculine, Nominative, Singular
काञ्चनच्छविःgolden luster/complexion
काञ्चनच्छविः:
Karta
TypeNoun
Rootकाञ्चन-छवि
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अभिनन्दिकरःcausing rejoicing/approval
अभिनन्दिकरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिनन्दि-कर
FormMasculine, Nominative, Singular
भावःdisposition, feeling, intent
भावः:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
पुष्करस्थपतिःlord of the lotus-seat (epithet, likely Brahmā)
पुष्करस्थपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्कर-स्थपति
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थिरःsteady, firm
स्थिरः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थिर
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
P
puṣkara (lotus)

Educational Q&A

The verse praises an ideal character: one who benefits others, is loved by all, possesses inner and outer excellence, does not crave praise, and remains steady. Ethically, it commends humility (not seeking applause) together with consistent beneficence and firmness of mind.

Vāyu (the Wind-god) is describing someone’s qualities in a laudatory, evaluative manner—highlighting helpfulness, universal goodwill, radiant excellence, freedom from vanity, and unwavering steadiness, using the lotus as an image of stable poise.