Shloka 70
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
पक्षी च पक्षरूपश्ष अतिदीप्तो विशाम्पति: । उन्मादो मदन: कामो हाश्व॒त्थोडर्थकरो यश:,३२६ पक्षी--गरुड़रूपधारी, ३२७ पक्षरूप:--शुक्लपक्षस्वरूप, ३२८ अतिदीप्त:-- अत्यन्त तेजस्वी, ३२९ विशाम्पति:--प्रजाओंके स्वामी, ३३० उन्माद:--प्रेममें उन्मत्त, ३३१ मदन:--कामदेवरूप, ३३२ काम:--कमनीय विषय, ३३३ अभश्वृत्थ:--संसार- वृक्षरूप, ३३४ अर्थकर:--धन आदि देनेवाले, ३३५ यश:--यशस्वरूप
vāyudeva uvāca | pakṣī ca pakṣarūpaś ca atidīpto viśāṁpatiḥ | unmādo madanaḥ kāmo ’śvattho ’rthakaro yaśaḥ |
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ പക്ഷിയും പക്ഷരൂപവും; അതിദീപ്തൻ, ജനങ്ങളുടെ അധിപതി. അവൻ പ്രേമോന്മാദം, മദനൻ, കാമം തന്നേ; അവൻ അശ്വത്ഥം—സംസാരവൃക്ഷം—അർത്ഥം (ധനാദി) നൽകുന്നവൻ; യശസ്സ്വരൂപം.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological vision in which a single divine reality pervades many domains—power, radiance, sovereignty, desire, worldly prosperity, and fame—suggesting that even forces that bind (like kāma) and forces that support society (like artha and yaśas) ultimately arise from the same higher source and should be understood and governed within dharma.
Vāyudeva is describing the deity’s all-pervading manifestations through a litany of identifications—bird/winged form, supreme radiance, lordship, love-frenzy and Madana, desire itself, the aśvattha as the world-tree, the giver of artha, and fame—typical of a stotra-like passage that enumerates divine epithets.