Shloka 69
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरो5डकर: । मुनिरात्मनिरालोक: सम्भग्नश्न सहस्रद:,३१८ सर्ववासी--सम्पूर्ण प्राणियोंमें आत्मारूपसे निवास करनेवाले, ३१९ श्रियावासी--लक्ष्मीके साथ निवास करनेवाले विष्णुरूप, ३२० उपदेशकर:-- जिज्ञासुओंको तत्त्वका और काशीमें मरे हुए जीवोंको तारकमन्त्रका उपदेश करनेवाले, ३२१ अकर:-कर्तवृत्वकेक अभिमानसे रहित, ३२२ मुनि:--मननशील, ३२३ आत्मनिरालोक:--देह आदिकी उपाधिसे अलग होकर आलोचना करनेवाले, ३२४ सम्भग्न:--सम्यक् रूपसे सेवित, ३२५ सहसत्रद:--हजारोंका दान करनेवाले
vāyudeva uvāca | sarvavāsī śriyāvāsī upadeśakaro 'kāraḥ | munir ātmanirālokaḥ sambhagnaḥ sahasradāḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ സർവജീവികളിലും ആത്മസ്വരൂപമായി വസിക്കുന്നു; ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)യോടും കൂടെ അധിവസിക്കുന്നു. അവൻ ഉപദേശകൻ—അന്വേഷകരെ തത്ത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും രക്ഷാകരമായ ഉപദേശം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കർത്തൃത്വാഭിമാനരഹിതൻ, മനനശീലൻ, അന്തർദൃഷ്ടിയാൽ ദേഹാദി ഉപാധികളെ അതിക്രമിച്ച് കാണുന്നവൻ; യഥാവിധി സേവിതനും ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും; സഹസ്രദാനി.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse extols the highest guide—divine or saintly—as one who is universally present, teaches liberating truth, remains free from egoistic doership, practices inward discernment, and embodies generosity. Ethical excellence is shown as humility plus service to others through instruction and charity.
Vāyudeva is describing and praising an exalted being (implicitly Viṣṇu/Nārāyaṇa-like) through a chain of epithets. The focus is not on action but on qualities—indwelling presence, association with Śrī, capacity to instruct and uplift, egolessness, contemplative insight, being rightly honored, and great giving.