Shloka 121
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
७४३ नित्य आत्मसहाय:--आत्माकी सदा सहायता करनेवाले, ७४४ देवासुरपति: +देवताओं और असुरोंके स्वामी, ७४५ पति:--सबके स्वामी, ७४६ युक्त:--भक्तोंके उद्धारके लिये सदा उद्यत रहनेवाले, ७४७ युक्तबाहु:--सबकी रक्षाके लिये उपयुक्त भुजाओंवाले, ७४८ देवो दिविसुपर्वण:--स्वर्गमें जो महान् देवता इन्द्र हैं, उनके भी आराध्यदेव ।। आषादश्च सुषादश्च ध्रुवो5थ हरिणो हरः । वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठी महापथ:,७४९ आषाढ:--भक्तोंको सब कुछ सहन करनेकी शक्ति देनेवाले, ७५० सुषाढ:-- उत्तम सहनशील, ७५१ ध्रुव:--अविचलस्वरूप, ७५२ हरिण:--शुद्धस्वरूप, ७५३ हर:-- पापहारी, ७५४ आवर्तमानेभ्यो वषु:--स्वर्गलोकसे लौटनेवालेको नूतन शरीर देनेवाले, ७५५ वसुश्रेष्ठ--श्रेष्ठ धनस्वरूप अर्थात् मुक्तिस्वरूप, ७५६ महापथ:--सर्वोत्तम मार्गस्वरूप
āṣāḍhaś ca suṣāḍhaś ca dhruvo ’tha hariṇo haraḥ | vapur āvartamānebhyo vasuśreṣṭhī mahāpathaḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ആശാഢനും സുഷാഢനും ആകുന്നു—അചഞ്ചലമായ സഹിഷ്ണുത നല്കുന്നവനും സഹിഷ്ണുതയുടെ തന്നെ രൂപവും. അവൻ ധ്രുവൻ—അചലനും നിത്യനും; ഹരിണൻ—നിർമലനും നിഷ്കളങ്കനും; ഹരൻ—പാപഹാരകൻ. ലോകാവർത്തത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നവർക്ക് അവൻ പുതുവപു നൽകുന്നു. അവൻ തന്നെയാണ് വസുശ്രേഷ്ഠൻ—മോക്ഷസ്വരൂപമായ പരമധനം—അവൻ തന്നെയാണ് മഹാപഥം, സർവദുഃഖാതീതമായ പരമമാർഗം।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme through epithets that highlight ethical and spiritual ideals: steadfast endurance, purity, and the removal of sin. It frames liberation as the highest wealth and presents the Divine as the supreme path leading beyond the recurring cycle of return (saṃsāra).
Vāyudeva is reciting a sequence of divine names (stuti) describing the Lord’s qualities and salvific role—especially His power to purify, sustain beings through repeated worldly cycles, and guide them toward the highest goal.