Shloka 9
ज्योति: सर्वस्य लोकस्य विपुल प्रतिपद्यते । न त्वेव गमन॑ राजन् हेतुतो गमनं तथा । अग्राह्मुमनिबद्धं च वाचा सम्परिवर्जयेत्
jyotiḥ sarvasya lokasya vipula pratipadyate | na tveva gamanaṁ rājan hetuto gamanaṁ tathā | agrāhyam anibaddhaṁ ca vācā samparivarjayet |
ആ വിപുലജ്ഞാനമാണ് സർവ്വലോകത്തിനും പ്രകാശമാകുന്നത്. എന്നാൽ ഹേ രാജൻ, വെറും തർക്കംകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന ‘എത്തൽ’ സത്യത്തിലേക്കുള്ള അതേവിധം വിശ്വസനീയമായ ഗമനം അല്ല. അതുകൊണ്ട് ഗ്രാഹ്യമല്ലാത്തതും അടിസ്ഥാനമില്ലാത്തതും വാക്കിലും പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that mere logical argument (hetu/tarka) is not sufficient as a final authority for truth; genuine knowledge is a ‘light’ for the world and should be grounded in reliable pramāṇa—here, especially what is established by Vedic/scriptural authority—while unfounded or inadmissible claims should be avoided even in speech.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma, lying on the bed of arrows, continues instructing King Yudhiṣṭhira on dharma. In this verse he cautions the king against treating bare reasoning as definitive knowledge and urges adherence to authoritative, well-established teachings.