Shloka 9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूत॑ यत्रोत्पन्न: स्वयमेवामितौजा: । तेनाच्छिन्नं तत् तमः पार्थ घोरं यत् तत् तिष्ठत्यर्णवं तर्जयानम्
asya nābhyāṁ puṣkaraṁ samprasūtaṁ yatrotpannaḥ svayamevāmitaujāḥ | tenācchinnaṁ tat tamaḥ pārtha ghoraṁ yat tat tiṣṭhaty arṇavaṁ tarjayānam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—കുന്തീനന്ദനാ! സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് താമര ഉദിച്ചു; ആ താമരയ്ക്കുള്ളിൽ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് സ്വതഃ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവൻ തന്നെയാണ് ആ ഭീകര തമസ്സിനെ ഛേദിച്ചത്—എല്ലാടവും വ്യാപിച്ച്, സമുദ്രത്തെയുമെന്തോ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ നിലകൊണ്ട, അഗാധവും അപാരവും ആയ ആ അന്ധകാരം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a moral-cosmic principle: when true knowledge and creative intelligence (Brahmā’s radiance) arises, it dispels the terrifying darkness of disorder. Dharma is aligned with illumination—clarity, discernment, and constructive action that restores order.
Bhīṣma describes an early creation scene: a lotus emerges from the deity’s navel, and within it Brahmā manifests spontaneously. Brahmā then destroys the pervasive primordial darkness that seemed to engulf even the ocean, establishing the conditions for ordered creation.