Shloka 33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रतारा: सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम् | नक्षत्रयोगा ऋतवकश्च पार्थ विष्वक्सेनात् सर्वमेतत् प्रसूतम्
bhīṣma uvāca |
candrādityau grahanakṣatratārāḥ sarvāṇi darśāny atha paurṇamāsam |
nakṣatrayogā ṛtavaś ca pārtha viśvaksenāt sarvam etat prasūtam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പാർഥാ! ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും താരകളും; അമാവാസ്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളും പൗർണമാസവ്രതവും; നക്ഷത്രയോഗങ്ങളും ഋതുക്കളും—ഇവയൊക്കെയും വിഷ്വക്സേനൻ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) നിന്നുതന്നെ പ്രസവിച്ചവയാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the entire structure of cosmic order—celestial bodies and the calendrical-sacrificial rhythms (new-moon/full-moon rites, seasonal cycles, stellar configurations)—derives from the supreme Lord (Viśvaksena). This supports a dharmic outlook in which sacred time and duty are rooted in a divine source.
In Anuśāsana Parva, Bhishma continues instructing Arjuna on dharma and devotion. Here he enumerates cosmic elements and ritual time-markers, attributing their origin to Viśvaksena, thereby reinforcing the Lord’s supremacy and the sanctity of the cosmic-ritual order.