Shloka 146
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्ते<5स्तु सुखाश्रय । विभो! जो जन्म-मरणसे भयभीत हो संसार-बन्धनसे मुक्त होनेके लिये प्रयत्न करते हैं
nirvāṇada sahasrāṁśo namas te 'stu sukhāśraya | vibho! ye janma-maraṇase bhayabhītāḥ saṁsāra-bandhanāt mukta-bhavituṁ prayatante, tān yatīn nirvāṇam (mokṣam) pradātā tvam eva | tvam eva sahasra-kiraṇavān sūryo bhūtvā tapasi | sukhasyāśraya-rūpa maheśvara! tubhyaṁ namaḥ |
ഹേ നിർവാണദായകാ, സഹസ്രാംശുവേ, സുഖാശ്രയമേ—നമസ്കാരം. ഹേ വിഭോ! ജനനമരണഭീതിയാൽ ലോകബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം തേടി പരിശ്രമിക്കുന്ന യതികൾക്ക് നിർവാണം (മോക്ഷം) നൽകുന്നത് നിങ്ങൾ മാത്രമാണ്. നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് സഹസ്രകിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യനായി ദഹിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നത്. സുഖത്തിന്റെ ആശ്രയമായ മഹേശ്വരാ, നമസ്കാരം.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Liberation from saṁsāra comes through the ascetic’s earnest effort to transcend fear of birth and death, yet the final granting of nirvāṇa is attributed to the Lord (Maheśvara). The verse unites human discipline (prayatna) with divine bestowal (prasāda).
Vāyu-deva is speaking a hymn-like praise, saluting Maheśvara as the giver of mokṣa to striving ascetics and identifying him with the cosmic sun that blazes with a thousand rays—linking the deity’s salvific role with his universal, sustaining power.