Shloka 473
प्रजापति सार्वभौम॑ कीर्तयेद् वसुधाधिपम् । इनका नाम लेनेवाले मनुष्यके धर्म
bhīṣma uvāca | prajāpatiṃ sārvabhaumaṃ kīrtayed vasudhādhipam | tasya nāma-grahaṇāt puṃsāṃ dharma-artha-kāma-siddhir bhavati | venakumāraṃ nṛpaśreṣṭhaṃ pṛthuṃ kīrtayitavyaṃ yasya iyaṃ pṛthivī putrībhūtā prajāpatiś ca sārvabhauma-samrāṭ ca |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പ്രജാപതിയും സർവ്വഭൗമ വസുധാധിപതിയുമായ ആ ചക്രവർത്തിയെ കീർത്തിച്ചു സ്തുതിക്കണം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമസ്മരണയാൽ മനുഷ്യർക്കു ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—ഇവയുടെ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് വേനപുത്രനും നൃപശ്രേഷ്ഠനുമായ പൃഥുവിനെ പുകഴ്ത്തണം—അവനോടു ഈ ഭൂമി പുത്രിയെന്നപോലെ ആയിരുന്നു; അവൻ പ്രജാപതിയും സർവ്വഭൗമ ചക്രവർത്തിയും ആയിരുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that remembering and praising an exemplary, dharma-rooted sovereign—Prithu—brings integrated human flourishing: moral excellence (dharma), material stability (artha), and rightful enjoyment (kama). The verse links ethical kingship with spiritual merit through name-recitation and celebration of virtuous fame.
In Bhishma’s instruction to Yudhishthira within the Anushasana Parva, he recommends the kirtana (praise/recitation) of King Prithu, son of Vena, describing him as a universal emperor and Prajapati, and noting the mythic motif that Earth became as his daughter—signifying his protective, nurturing rule over the world.