Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

(यह मन्त्र इस प्रकार है--) महान्‌ व्रतधारी वसिष्ठको नमस्कार है

bhīṣma uvāca—(ayaṃ mantraḥ evaṃvidhaḥ)—mahān vratadhārī vasiṣṭhaḥ namaskāryaḥ; vedanidhiḥ parāśaraḥ namaskāryaḥ; viśāla-sarpa-rūpa-dhārī anantaḥ (śeṣanāgaḥ) namaskāryaḥ; akṣayāḥ siddhagaṇāḥ namaskāryāḥ; ṛṣivṛndaṃ namaskāryam; tathā parātparaḥ devādhidevaḥ varadātā parameśvaraḥ namaskāryaḥ; sahasra-mastakaḥ śivaḥ namaskāryaḥ; sahasra-nāma-dhārī bhagavān janārdanaś ca namaskāryaḥ.

ഈ മന്ത്രം ഇങ്ങനെ ജപിക്കപ്പെടുന്നു—മഹാവ്രതധാരിയായ വസിഷ്ഠനു നമസ്കാരം; വേദനിധിയായ പരാശരനു നമസ്കാരം; വിശാല മഹോരഗസ്വരൂപനായ അനന്തൻ (ശേഷൻ)നു നമസ്കാരം; ഇവിടെ വസിക്കുന്ന അക്ഷയ സിദ്ധഗണങ്ങൾക്കു നമസ്കാരം; ഋഷിവൃന്ദത്തിനും നമസ്കാരം; കൂടാതെ പരാത്പരനായ ദേവാധിദേവൻ, വരദാതാവായ പരമേശ്വരനു നമസ്കാരം। സഹസ്രമസ്തകനായ ശിവനു നമസ്കാരം; സഹസ്രനാമധാരിയായ ഭഗവാൻ ജനാർദനനു നമസ്കാരം।

mahāngreat
mahān:
Karta
TypeAdjective
Rootmahat
FormMasculine, Nominative, Singular
vratadhārīvow-observing
vratadhārī:
Karta
TypeAdjective
Rootvratadhārin
FormMasculine, Nominative, Singular
vasiṣṭhamVasiṣṭha
vasiṣṭham:
Karma
TypeNoun
Rootvasiṣṭha
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
vedanidhimtreasure of the Veda(s)
vedanidhim:
Karma
TypeNoun
Rootvedanidhi
FormMasculine, Accusative, Singular
parāśaramParāśara
parāśaram:
Karma
TypeNoun
Rootparāśara
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
viśālamvast, huge
viśālam:
Karma
TypeAdjective
Rootviśāla
FormMasculine, Accusative, Singular
sarparūpadhāriṇambearing the form of a serpent
sarparūpadhāriṇam:
Karma
TypeAdjective
Rootsarparūpadhārin
FormMasculine, Accusative, Singular
anantamAnanta (Śeṣa)
anantam:
Karma
TypeNoun
Rootananta
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
akṣayānimperishable
akṣayān:
Karma
TypeAdjective
Rootakṣaya
FormMasculine, Accusative, Plural
siddhagaṇānhosts of Siddhas
siddhagaṇān:
Karma
TypeNoun
Rootsiddhagaṇa
FormMasculine, Accusative, Plural
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
ṛṣivṛndamassemblage of sages
ṛṣivṛndam:
Karma
TypeNoun
Rootṛṣivṛnda
FormNeuter, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
parātparamhigher than the highest
parātparam:
Karma
TypeAdjective
Rootparātpara
FormMasculine, Accusative, Singular
devādhidevamGod of gods
devādhidevam:
Karma
TypeNoun
Rootdevādhideva
FormMasculine, Accusative, Singular
varadātāramgiver of boons
varadātāram:
Karma
TypeNoun
Rootvaradātṛ
FormMasculine, Accusative, Singular
parameśvaramSupreme Lord
parameśvaram:
Karma
TypeNoun
Rootparameśvara
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
sahasramastakamhaving a thousand heads
sahasramastakam:
Karma
TypeAdjective
Rootsahasramastaka
FormMasculine, Accusative, Singular
śivamŚiva
śivam:
Karma
TypeNoun
Rootśiva
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular
sahasranāmadhāriṇambearing a thousand names
sahasranāmadhāriṇam:
Karma
TypeAdjective
Rootsahasranāmadhārin
FormMasculine, Accusative, Singular
bhagavantamthe Blessed Lord
bhagavantam:
Karma
TypeNoun
Rootbhagavant
FormMasculine, Accusative, Singular
janārdanamJanārdana (Viṣṇu)
janārdanam:
Karma
TypeNoun
Rootjanārdana
FormMasculine, Accusative, Singular
namaskāraḥsalutation
namaskāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnamaskāra
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Vasiṣṭha
P
Parāśara
A
Ananta
Ś
Śeṣanāga
S
Siddhagaṇa (Siddhas)
Ṛṣivṛnda (assembly of ṛṣis)
P
Parameśvara
Ś
Śiva
J
Janārdana

Educational Q&A

The verse models dhārmic devotion through humility and reverence: one begins sacred practice by honoring realized sages, perfected beings, and the Supreme Lord. It also conveys an inclusive vision in which Śiva and Janārdana are both praised as cosmic, supreme manifestations.

Bhīṣma is reciting the wording of a mantra. The mantra is a sequence of salutations (namaskāras) addressed to eminent ṛṣis (Vasiṣṭha, Parāśara), cosmic beings (Ananta/Śeṣa, Siddhas), the community of seers, and finally to the supreme divinity—explicitly invoking both Śiva and Janārdana.