Shloka 52
अतुलः शरभो भीम: समयज्ञो हविह॑रि: । सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिज्जय:,३५५ अतुलः-तुलनारहित, ३५६ शरभ:ः:-शरीरोंको प्रत्यगात्मरूपसे प्रकाशित करनेवाले, ३५७ भीम:-जिससे पापियोंको भय हो ऐसे भयानक, ३५८ समयज्ञ:- समभावरूप यज्ञसे सम्पन्न, ३५९ हविह॑रि:-यज्ञोंमें हविर्भागको और अपना स्मरण करनेवालोंके पापोंको हरण करनेवाले, ३६० सर्वलक्षणलक्षण्य:-समस्त लक्षणोंसे लक्षित होनेवाले, ३६१ लक्ष्मीवान-अपने वक्ष:स्थलमें लक्ष्मीजीको सदा बसानेवाले, ३६२ समितिज्जय: संग्रामविजयी
atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havihariḥ | sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitijjayaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവൻ അതുലൻ, ഉപമയറ്റവൻ; ശരഭൻ; ഭീമൻ, പാപികൾക്ക് ഭയങ്കരൻ; സമയജ്ഞൻ, സമഭാവയജ്ഞത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ; ഹവിഹരി, യജ്ഞഹവിഭാഗം സ്വീകരിക്കുകയും സ്മരിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ ഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ. അവൻ സർവ്വശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതൻ, ലക്ഷ്മീവാൻ—ലക്ഷ്മീസഹിതൻ—സമിതിജയൻ, യുദ്ധവിജയി।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine ideal unites moral order and power: he is disciplined (knowing proper measure), purifying (removing sin through remembrance), and protective (victorious against forces that threaten dharma). Devotion is presented not as mere praise but as a path to ethical purification and steadfastness.
Bhīṣma is reciting a sequence of exalted epithets describing the supreme deity (in a stotra-like passage). Each name highlights a facet—transcendent excellence, acceptance of sacrifice, removal of sin, auspiciousness, association with Lakṣmī, and martial victory—building a devotional and ethical portrait for the listener.