Shloka 26
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
बुद्ध्या विनयसम्पन्ना सर्वधर्मविशारदा । सस्मितं बहुबुद्धयाढद्या गज़ा वचनमब्रवीत्,पवित्र मुसकानवाली गंगाजी अनेक बुद्धियोंसे बढ़ी-चढ़ी, स्त्री-धर्मको जाननेवाली, पाप-भयको दूर करनेवाली, पुण्यमयी, बुद्धि और विनयसे सम्पन्न, सर्वधर्मविशारद तथा प्रचुर बुद्धिसे संयुक्त थीं। उन्होंने गिरिराजकुमारी उमादेवीसे मन्द-मन्द मुसकराते हुए कहा
buddhyā vinaya-sampannā sarva-dharma-viśāradā | sa-smitaṁ bahu-buddhyāḍhyā gaṅgā vacanam abravīt | pāvitrī manda-mandaṁ hasantī gaṅgā girirāja-kumārīṁ umādevīm uvāca ||
ബുദ്ധിയും വിനയവും സമ്പന്നയായി, സർവ്വധർമ്മങ്ങളിലും വിശാരദയായി, സമൃദ്ധമായ പ്രജ്ഞയോടെ പവിത്ര ഗംഗ മൃദുഹാസത്തോടെ വചനമൊഴിഞ്ഞു. ശാന്തവും ഭയഹരവും ധർമ്മസമ്മതവുമായ ഉപദേശം നൽകുവാൻ അവൾ പർവ്വതരാജകുമാരിയായ ഉമയെ ശുഭമായി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical ideal that true authority in dharma is marked by both buddhi (clear discernment) and vinaya (humility). Wisdom is presented as gentle, purifying, and guidance-oriented—spoken with composure rather than harshness.
Within Maheśvara’s narration, Gaṅgā—described as holy, intelligent, and learned in dharma—smiles softly and begins speaking to Umādevī (Pārvatī), setting up an instructive exchange on righteous conduct.