Shloka 20
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(अस्माच्छमशानमेध्यं तु नास्ति किंचिदनिन्दिते । निस्सम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतम् ।।
nārada uvāca |
asmāc chmaśānam edhyaṃ tu nāsti kiñcid anindite |
niḥsampātān manuṣyāṇāṃ tasmāc chucitamaṃ smṛtam ||
sthānaṃ me tatra vihitaṃ vīrasthānam iti priye |
kapālaśatasampūrṇam amabhirūpaṃ bhayānakam ||
madhyāhne sandhyayor vāpi nakṣatre rudradaivate |
āyuṣkāmair aśuddhair vā na gantavyam iti sthitiḥ ||
madanyena na śakyaṃ hi nihantuṃ bhūtajaṃ bhayam |
tatrastho 'haṃ prajāḥ sarvāḥ pālayāmi dine dine ||
manniyogād bhūtasaṅghā na ca ghnantīha kañcana |
tāṃs tu lokahitārthāya śmaśāne ramayāmy aham ||
etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—അനിന്ദിതേ! ശ്മശാനഭൂമിയേക്കാൾ ശുദ്ധമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം ഇല്ല; കാരണം അവിടെ മനുഷ്യരുടെ വരവ്-പോക്ക് കുറവായതിനാൽ അതിനെ പരമശുചിയെന്ന് സ്മരിക്കുന്നു. പ്രിയേ! അത് ‘വീരസ്ഥാനം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അവിടെ എന്റെ വാസം നിശ്ചയിച്ചത്. നൂറുകണക്കിന് കപാലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ ഭയങ്കരസ്ഥലവും എനിക്ക് മനോഹരമായി തോന്നുന്നു. മധ്യാഹ്നത്തിൽ, ഇരുസന്ധ്യകളിൽ, കൂടാതെ രുദ്രദൈവതമായ ആർദ്രാ നക്ഷത്രം നിലനിൽക്കുന്ന സമയത്ത്—ദീർഘായുസ്സു ആഗ്രഹിക്കുന്നവരോ ആചാരപരമായി അശുദ്ധരോ അവിടെ പോകാൻ പാടില്ല—എന്ന നിയമം നിലവിലുണ്ട്. എന്നെക്കാൾ വേറെ ആരും ഭൂതജന്യമായ ഭയം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ ശ്മശാനത്തിൽ വസിച്ച് ഞാൻ ദിനംപ്രതി എല്ലാ പ്രജകളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഭൂതസംഘങ്ങൾ ഇവിടെ ആരെയും കൊല്ലുന്നില്ല; ലോകഹിതാർത്ഥം ഞാൻ അവരെ ശ്മശാനത്തിലേ തന്നെ രമിപ്പിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു—ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage reframes the cremation-ground as a paradoxically supreme purifier: because it is shunned and free from worldly traffic, it becomes a locus of austerity and truth. It also presents a protective ethic—spirit-forces are not denied, but regulated by divine command so that the world remains safe and ordered.
Nārada reports a discourse in which the deity explains why he abides in the cremation-ground, why it is called a ‘heroes’ place, and what restrictions apply to visiting it (midday, twilights, and during Ārdrā). He asserts that only he can neutralize spirit-born fear and that, by his ordinance, the hosts of spirits are kept from harming people and are confined there for the world’s welfare.