Shloka 111
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
नित्य यज्ञका अनुष्ठान और धर्मका पालन करना चाहिये। देवपूजा और श्राद्धमें प्रीति रखना चाहिये। उछ्छवृत्तिसे उपार्जित किये हुए अन्नके द्वारा सबका आतिथ्य-सत्कार करना ऋषियोंका परम कर्तव्य है ।।
nivṛttir upabhogeṣu gorasānāṁ śame ratiḥ | sthaṇḍile śayane yogaḥ śākaparṇaniṣevaṇam ||
നിത്യമായി യജ്ഞാനുഷ്ഠാനവും ധർമ്മപാലനവും ചെയ്യണം. ദേവപൂജയിലും ശ്രാദ്ധത്തിലും പ്രീതിയുണ്ടാകണം. ഉച്ഛവൃത്തിയാൽ സമ്പാദിച്ച അന്നംകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും അതിഥിസത്കാരം നൽകുന്നത് ഋഷികളുടെ പരമകർത്തവ്യം. ഭോഗവിലാസങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിരക്തി, ശമത്തിൽ ആസ്വാദനം, വെറും നിലത്ത് ശയിക്കുന്ന തപസ്സ്, ശാക-പർണ്ണങ്ങൾ മാത്രം ആശ്രയിച്ച ലളിതജീവിതം—ഇതാണ് സംയമിത ജീവിതശാസനം.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
Cultivate nivṛtti (restraint) from sensual indulgence, take joy in śama (inner peace), and adopt simple living—minimal bedding and simple food—as a practical yoga of self-discipline that strengthens one’s capacity to uphold dharma.
In Anuśāsana Parva, Śrī Mahādeva is presented as instructing on righteous conduct. This verse lists concrete ascetic practices and attitudes that characterize the ideal sage-like life and support broader religious and social duties such as worship, ancestral rites, and hospitality.