Shloka 23
Adhyāya 142: Cyavana, the Devas’ Arrogance, and Vāyu’s Counsel on Protecting Brāhmaṇas
राजा सुमन्युने भक्ष्य, भोज्य पदार्थोंके पर्वत-जैसे कितने ही ढेर लगाकर उन्हें शाण्डिल्यको दान दिया था। जिससे उन्होंने स्वर्गलोकमें स्थान प्राप्त कर लिया ।। नाम्ना च द्युतिमान् नाम शाल्वराजो महाद्युति: । दत्त्वा राज्यमूचीकाय गतो लोकाननुत्तमान्,महातेजस्वी शाल्वराज द्युतिमान् महर्षि ऋचीकको राज्य देकर सर्वोत्तम लोकोंमें चले गये
rājā sumanyunā bhakṣya-bhojya-padārthānāṃ parvata-sadṛśān bahūn nikṣepān kṛtvā tān śāṇḍilyāya dānaṃ dattavān; tena sa svargaloke sthānaṃ prāptavān. nāmnā ca dyutimān nāma śālvarājo mahādyutiḥ; dattvā rājyam ṛcīkāya gato lokān anuttamān mahātejasvī.
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവ് സുമന്യു ഭക്ഷ്യഭോജ്യപദാർത്ഥങ്ങളുടെ പർവ്വതസമാന കൂമ്പാരങ്ങൾ ശാണ്ഡില്യന് ദാനം നൽകി; ആ പുണ്യഫലമായി സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ സ്ഥാനം നേടി. അതുപോലെ മഹാതേജസ്വിയായ ശാൽവരാജൻ ‘ദ്യുതിമാൻ’ മഹർഷി ഋചീകയ്ക്ക് രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ച് അനുത്തമ ലോകങ്ങളിലേക്കു പോയി. ഈ പ്രസംഗം ദാനത്തിന്റെ മഹിമയും, രാജ്യത്യാഗത്തിന്റെ മഹിമയും വെളിപ്പെടുത്തി പരമശ്രേയസ്സിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That generous giving (dāna), especially of substantial sustenance, and the willingness to relinquish power (rājya-tyāga) for a higher good are powerful dharmic acts that yield exalted spiritual results—symbolized here by attaining heaven and ‘unsurpassed worlds’.
Bhishma cites exemplary precedents: Sumanyu donates vast heaps of provisions to the sage Shandilya and gains a heavenly station; similarly, the Shalva king Dyutiman transfers his kingdom to the sage Richika and departs to supreme realms, illustrating how righteous generosity and renunciation elevate one’s destiny.