Shloka 93
दानशील-समाचारः, सत्कारः, अहिंसा च
Umā–Maheśvara Saṃvāda
हृष्यन्ति पितरश्चास्य श्राद्धकाल उपस्थिते । उसका भलीभाँति अनुष्ठान करके मनुष्य सुखी और निश्चिन्त हो जाता है। द्विजको चाहिये कि वह निराहार एवं एकाग्रचित्त होकर तीन दिनोंतक गोमूत्र
hṛṣyanti pitaraś cāsya śrāddhakāla upasthite |
ധൗമ്യൻ പറഞ്ഞു—ശ്രാദ്ധകാലം വന്നാൽ അവന്റെ പിതൃകൾ സന്തോഷിച്ച് സമീപിക്കുന്നു. ഈ കർമ്മം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സന്തുഷ്ടനും ആശങ്കരഹിതനും ആകുന്നു. ദ്വിജൻ നിരാഹാരനായി, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ, മൂന്നു ദിവസത്തേക്ക് ഗോമൂത്രം, ഗോമയം, ഗോദുഗ്ധം, ഗോഗൃതം എന്നിവകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ഒരു വർഷം പൂർണ്ണമായാൽ ദേവതകൾ അവന്റെ പൂജ സ്വീകരിക്കുന്നു; ശ്രാദ്ധകാലത്ത് അവന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പിതൃകളും പ്രസന്നരാകുന്നു.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Properly performed śrāddha and disciplined ritual observance—done with fasting and focused mind—brings inner peace to the practitioner and is said to please both the gods and one’s ancestors, reinforcing the dharmic duty of gratitude and continuity toward forebears.
Dhaugya describes a prescribed observance for a dvija: for three days, while fasting and concentrating, one offers specific cow-derived substances as oblations into the fire; after a year’s completion, the gods accept the worship, and at the time of śrāddha the Pitṛs are especially pleased and present.