Shloka 27
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
पितरस्तस्य देवाक्ष॒ अग्नयश्ष तथैव हि । निराशा: प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात्
pitaras tasya devāś ca agnayaś ca tathaiva hi | nirāśāḥ pratigacchanti atither apratigrahāt ||
ആരുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് അതിഥി യഥോചിതമായ സ്വീകരണവും ആദരവും ലഭിക്കാതെ നിരാശനായി മടങ്ങിപ്പോകുന്നുവോ, ആ വീട്ടിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരും പിതൃക്കളും അഗ്നിയും അതുപോലെ തന്നെ നിരാശരായി മടങ്ങിപ്പോകുന്നു।
धर्म उवाच
Educational Q&A
Hospitality to an atithi is a direct dharmic obligation. If a guest is not properly received, the household loses the goodwill and ‘presence’ of the gods, ancestors, and sacred fires—signifying loss of religious merit and auspicious support.
Dharma is instructing on righteous conduct (ācāra) in the Anuśāsana Parva, emphasizing that neglecting a guest is not merely discourteous; it disrupts the household’s ritual-moral economy tied to devas, pitṛs, and agni.