Shloka 8
Nārāyaṇa-tejas: Kṛṣṇa’s Vrata, the Fire-Manifestation, and the Sages’ Inquiry (अनुशासन पर्व, अध्याय १२६)
दुरन्वयं दुष्प्रधर्ष दुरापं दुरतिक्रमम् । सर्व वै तपसाभ्येति तपो हि बलवत्तरम्,“जिससे सम्बन्ध स्थापित करना अत्यन्त कठिन है, जो दुर्धर्ष, दुर्लभ और दुर्लड्घ्य है, वह सब तपस्यासे सुलभ हो जाता है; क्योंकि तपस्याका बल सबसे बड़ा है
dur anvayaṁ duṣpradharṣa durāpaṁ duratikramam | sarvaṁ vai tapasābhyeti tapo hi balavattaram ||
അത്യന്തം പ്രാപ്യമല്ലാത്തതും സമീപിക്കുവാൻ ദുഷ്കരവുമായതും അപ്രധർഷ്യവും ദുർലഭവും അതിക്രമിക്കാൻ ദുഷ്കരവുമായതും—അത്തരം എല്ലാം തപസ്സിലൂടെ കൈവരുന്നു; തപസ്സിന്റെ ബലം ഏറ്റവും മഹത്തായതാകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Tapas—disciplined austerity and self-restraint—has the greatest power; it makes even what is normally unapproachable, unassailable, rare, or hard to surpass become attainable.
In Anushasana Parva’s instruction-focused setting, Bhishma continues to teach dharma and right conduct, emphasizing that sustained ascetic discipline is a decisive means for achieving difficult goals and overcoming formidable barriers.