Shloka 22
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
इतस्तवं राजपुत्रत्वाद् ब्राह्माण्यं समवाप्स्यसि । कीट-योनिमें जन्म लेकर भी जो तुमने मेरा दर्शन किया, उसी पुण्यका यह फल है कि तुम राजपूत हुए और आज जो तुमने मेरी पूजा की, इसके फलस्वरूप तुम इस क्षत्रिय- योनिके पश्चात ब्राह्मणत्वको प्राप्त करोगे ।।
vyāsa uvāca | itas tvaṁ rājaputratvād brāhmaṇyaṁ samavāpsyasi | kīṭa-yonau janma labdhvāpi yo mayā darśitaḥ tvayā, tasya puṇyasya phalaṁ yat tvaṁ rājaputraḥ samabhavaḥ; adya ca yā mayi pūjā tvayā kṛtā, tasyāḥ phalena kṣatriya-yonim atikrāmya brāhmaṇatvaṁ prāpsyasi | go-brāhmaṇa-kṛte prāṇān hutvā ātmānaṁ raṇājire, rāja-kumāra, nānā-vidhān sukha-bhogān anubhūya ante yuddha-bhūmau gāṁ ca brāhmaṇāṁś ca rakṣituṁ prāṇān tyakṣyasi | tad-anantaraṁ brāhmaṇa-rūpeṇa yathāvat dakṣiṇā-yuktān yajñān anuṣṭhāya svarga-sukham upabhokṣyasi | tataḥ paścād avināśi brahma-svarūpaḥ san akṣayānandaṁ anubhaviṣyasi |
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഈ നിലയിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട്, രാജപുത്രനായതിനാൽ, നീ ക്രമേണ ബ്രാഹ്മണ്യം പ്രാപിക്കും. കീടയോനിയിൽ ജനിച്ചിട്ടും നീ എന്റെ ദർശനം നേടിയ ആ പുണ്യഫലത്താൽ തന്നെയാണ് നീ രാജകുമാരനായത്; ഇന്നത്തെ നിന്റെ ആരാധനയുടെ ഫലമായി ഈ ക്ഷത്രിയജന്മത്തിനു ശേഷം നീ ബ്രാഹ്മണപദം നേടും. രാജകുമാരാ! പലവിധ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ഒടുവിൽ ഗോരക്ഷയ്ക്കും ബ്രാഹ്മണരക്ഷയ്ക്കുമായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രാണാർപ്പണം ചെയ്യും. തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ യഥോചിത ദക്ഷിണയോടുകൂടി യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിക്കും; പിന്നെ അവിനാശിയായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി അക്ഷയാനന്ദം അനുഭവിക്കും.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Merit gained through reverent encounter with the wise (darśana) and sincere worship (pūjā) can elevate one’s future births; righteous Kṣatriya conduct culminates in self-sacrifice for protecting the vulnerable (cows and Brāhmaṇas), followed by ritual responsibility (yajña with dakṣiṇā) and ultimately spiritual consummation in imperishable Brahman and inexhaustible bliss.
Vyāsa addresses a prince and foretells his karmic trajectory: earlier low birth is redeemed by the merit of seeing Vyāsa; present worship ensures that after a Kṣatriya life—ending in battlefield self-offering for the protection of cows and Brāhmaṇas—he will be reborn as a Brāhmaṇa, perform properly endowed sacrifices, enjoy heaven, and finally attain the imperishable Brahman-state.