Shloka 72
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
Devanagari script
सस्यस्यान्यस्य हर्ता च मोहाज्जन्तुरचेतन: । स जायते महाराज मूषिको निरपत्रप:,महाराज! जो पुरुष लज्जाका परित्याग करके अज्ञान और मोहके वशीभूत होकर धान, जौ, तिल, उड़द, कुलथी, सरसों, चना, मटर, मूँग, गेहूँ और तीसी तथा दूसरे-दूसरे अनाजोंकी चोरी करता है, वह मरनेके बाद पहले चूहा होता है
Transliteration
sasyasyānyasya hartā ca mohāj jantur acetanaḥ | sa jāyate mahārāja mūṣiko nirapatrapaḥ ||
Translation
മഹാരാജാവേ! ലജ്ജ ഉപേക്ഷിച്ച് അജ്ഞാനവും മോഹവും വശമായി നെല്ല്, യവം, എള്ള്, ഉഴുന്ന്, കുലത്ത, കടുക്, കടല, പയർ, ചെറുപയർ, ഗോതമ്പ്, അലസി മുതലായ ധാന്യങ്ങൾ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ മരണാനന്തരം ആദ്യം എലിയായി ജനിക്കുന്നു—സ്വഭാവതഃ നിർലജ്ജനായി.
Word by Word
सस्यस्यof grain/crop
सस्यस्य:
Karma
TypeNoun
Rootसस्य
FormNeuter, Genitive, Singular
अन्यस्यof another (person)
अन्यस्य:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
हर्ताthief; one who steals
हर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootहर्तृ (from √हृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मोहात्from delusion; due to delusion
मोहात्:
Karana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
जन्तुःcreature; being
जन्तुः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
अचेतनःunthinking; senseless
अचेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअचेतन
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जायतेis born; becomes
जायते:
TypeVerb
Root√जन्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
मूषिकःa mouse/rat
मूषिकः:
Karta
TypeNoun
Rootमूषिक
FormMasculine, Nominative, Singular
निरपत्रपःshameless; without modesty
निरपत्रपः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरपत्रप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraM
mahārāja (addressed king)M
mūṣika (mouse)S
sasya (grain/crops)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes