Shloka 110
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
सदा द्वादशमासांस्तु नियतो नियताशन: । जितेन्द्रियो वीतरागो जुह्मानो जातवेदसम्,जो लगातार बारह महीनोंतक मन और इन्द्रियोंको संयममें रखकर मिताहारी हो छब्बीसवें दिन एक बार भोजन करता है तथा वीतराग और जितेन्द्रिय हो प्रतिदिन अग्निमें आहुति देता है, वह महाभाग मनुष्य अप्सराओंसे पूजित हो सात मरुदगणों और आठ वसुओंके लोकोंमें जाता है
sadā dvādaśa-māsāṁs tu niyato niyatāśanaḥ | jitendriyo vītarāgo juhmāno jātavedasam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— പന്ത്രണ്ടു മാസം സദാ നിയമത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ, ജിതേന്ദ്രിയനും വിരക്തനുമായി, പ്രതിദിനം ജാതവേദസ്സ് (അഗ്നി)യിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കുന്നവൻ— ആ മഹാഭാഗ്യവാൻ നിത്യം അപ്സരസ്സുകൾക്കാൽ സമർചിതനായി, ഏഴ് മരുത്ഗണങ്ങളുടെയും എട്ട് വസുക്കളുടെയും ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sustained discipline—regulated diet, mastery of the senses, freedom from attachment, and daily fire-offerings—constitutes a powerful dharmic practice that yields elevated spiritual results. The verse links inner restraint (jitendriya, vītarāga) with outer ritual fidelity (homa to Agni).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs on dharma and the fruits of vows and austerities. Here he describes the merit of a year-long regulated observance with daily offerings to Agni, stating that such a practitioner is honoured by celestial beings and attains the worlds associated with the Maruts and the eight Vasus.